Tổng hợp các kỹ thuật đỉnh cao trong nghề khảm ốc thủ công
Bạn đang tìm hiểu về các kỹ thuật của nghề khảm ốc của làng nghệ Chuôn Ngọ được các nghệ nhân sử dụng hoàn toàn thủ công nhé. Vẫn kết hợp được máy móc công nghệ nhưng chỉ dùng được cho sơ qua khâu chế biến gỗ. Sử lý các công đoạn về ốc thì hoàn toàn thủ công bằng tay nhé. Các bước được làm rất tỉ mỉ mới tạo ra được tác phẩm đẹp và cao cấp nhé.
Chi phí được định giá tính theo vât liệu sử dụng làm khảm ốc nhé. Có các dòng sản phẩm ốc cơ bản giá sẽ thấp hơn so với ốc nhập khẩu có độ màu sáng và tươi hơn, màu Vàng chanh, xanh thiên lý, đỏ lửa.
Các bạn cùng đến với các khâu tao ra một tác phẩm đẹp nhé
- Tuyển chọn và xử lý nguyên liệu
- Nguyên liệu chính: ốc trai, ốc xà cừ, vỏ sò, vỏ bào ngư, trai đỏ, trai vàng… từ Việt Nam và nhập khẩu.
- Kỹ thuật xử lý:
- Làm sạch, luộc hoặc ngâm ốc để tách lớp vỏ xà cừ.
- Phơi nắng, cán phẳng bằng nhiệt hoặc ép thủy lực để dễ cắt gọt.
- Lựa chọn từng mảnh theo màu sắc, độ óng ánh phù hợp với bố cục tranh.
- Thiết kế và tạo mẫu
- Vẽ mẫu trực tiếp trên bề mặt gỗ (hoặc giấy can), sau đó:
- Chuyển sang bề mặt gỗ bằng cách rập mẫu.
- Mẫu được phân chia tỉ mỉ theo từng chi tiết: hoa văn, cảnh vật, chữ Hán, chim thú…
- Cắt ốc (khảm xoi)
- Sử dụng dao nhỏ chuyên dụng hoặc cưa lọng để cắt ốc theo đúng hình dáng họa tiết đã thiết kế.
- Đây là công đoạn rất công phu, đòi hỏi độ chính xác cao và sự khéo léo vì vỏ ốc dễ vỡ.
- Đôi khi còn dùng kỹ thuật khảm âm bản và dương bản:
- Khảm âm: tạo rãnh lõm trên gỗ rồi chèn ốc vào.
- Khảm dương: cắt ốc theo mẫu nổi, đặt trực tiếp lên bề mặt.
- Khảm (gắn ốc vào gỗ)
- Khoét lõm phần gỗ theo hình chi tiết ốc (gọi là xoi rãnh).
- Dùng keo truyền thống (keo da trâu hoặc keo tổng hợp hiện đại) để gắn từng mảnh ốc vào đúng vị trí.
- Ép và chèn kỹ để tránh bong tróc sau này.
- Mài, đánh bóng và hoàn thiện
- Sau khi gắn xong, toàn bộ mặt tranh sẽ được mài nhẵn bằng giấy nhám và đá mài.
- Đánh bóng để lộ rõ độ óng ánh, chuyển sắc của ốc.
- Sơn phủ bảo vệ: Có thể là sơn PU, sơn mài hoặc sơn thủ công để giữ độ bền màu.
- Kết hợp với các chất liệu khác
- Ngoài ốc, nghệ nhân Chuôn Ngọ thường kết hợp gỗ gụ, gỗ trắc, gỗ mun, đá quý, đồng, xương… để tạo chiều sâu, sự sinh động và giá trị cao cho tác phẩm.